Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”

i portal HistoriaBEZKITU.pl

zapraszają na spotkanie z cyklu „W Bramie o książce”:

Robert Traba, Rok 2025. Jak historia staje się pamięcią (Instytut Europy Środkowej, Lublin 2026).

Spotkanie odbędzie się 21 października (środa) 2026 roku o godz. 18:00

w sali czarnej Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie.

Z prof. Robertem Trabą (Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk) rozmawiać będzie dr hab. Sławomir Łukasiewicz (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II).

„Czego brakuje polskiej polityce wobec przeszłości, że ciągle musi się wspierać reakcyjnością na niemieckie inicjatywy rzekomo zagrażające polskiej tożsamości? Najprościej mówiąc, brak jest kreatywności, kontynuacji i konsekwencji. Albo nie ma żadnej przemyślanej strategii wobec pamięci, albo jest inwazyjna, w duchu ekspansywnego „kapłana” Leszka Kołakowskiego. […]

Mimo że polski filozof opisywał sytuację z lat zimnej wojny, gdy Polska była jeszcze w okowach autorytaryzmu, to wybór między kapłanem a błaznem, między megalomanią narodową a wiarą w niewidzialną rękę liberalnej demokracji wyznacza uniwersalny dylemat relacji państwa i społeczeństwa do przeszłości i pamięci. W tym sensie jest to temat, o którym warto rozmawiać, ale bez zadęcia odkrywców i misjonarzy, płci obojga. […]

Na razie głosy typu „teraz my”, bo „wy nie daliście rady”, nie napawają optymizmem. Krótkowzroczność zawsze zatruwała myślenie. Nowe mody na historie, a szczególnie sposoby utrwalania pamięci kulturowej, na szczęście przychodzą i odchodzą […]

Złym pomysłem była ekspansywna tzw. nowa polityka historyczna formacji prawicowych, realizowana dość skutecznie przez PiS w latach 2015–2023. Jeszcze gorszym rozwiązaniem jest brak pomysłu na kreatywną politykę wobec przeszłości, którą reprezentują rządy liberalno-lewicowe. Jaka ma być nowa strategia? Nie wiem, ale jest to dokładnie ten punkt i czas, w którym powinniśmy zacząć rozmowę o naprawdę nowej strategii, wyciągając wnioski z przeszłości. […]”

Prof. Robert Traba – historyk, politolog, działacz społeczny, profesor nauk społecznych; profesor w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk; dr h.c. Uniwersytetu im. Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze (2023). W latach 2006–2018 dyrektor Centrum Badań Historycznych w Berlinie. Przez ponad 13 lat był współprzewodniczącym Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej. Od 2024 współprzewodniczący Rady Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Inicjator i współzałożyciel olsztyńskiej Wspólnoty Kulturowej „Borussia”, która z jego inicjatywy odrestaurowała dom przedpogrzebowy Bet Tahara na olsztyńskim cmentarzu żydowskim. Za swoją działalność naukową, społeczną oraz na rzecz dialogu międzykulturowego był wielokrotnie wyróżniany, m.in. odznaczeniami państwowymi oraz Medalem im. Mordechaja Anielewicza przyznawanym przez Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej, Naukową Nagrodą im. Jerzego Giedroycia czy nagrodą Porozumienie Wydawców Książki Historycznej „Klio” za książkę Wschodniopruskość. Tożsamość regionalna i narodowa w kulturze politycznej Niemiec. Zajmuje się pamięcią społeczną, historią kulturową oraz trudnym dziedzictwie w wymiarze regionalnym i europejskim. Mieszka w Olsztynie, współpracując najbliżej z ośrodkami naukowymi w Lublinie. Krakowie, Gdańsku, Poznaniu i Berlinie. Ostatnie publikacje: Historia (nie) na sprzedaż (Kraków 2024) oraz Autobiografia i historia (Kraków 2025).

Wersja cyfrowa publikacji Rok 2025. Jak historia staje się pamięcią do pobranie na stronie Wydawcy.

Dr hab. Sławomir Łukasiewicz – historyk, politolog i europeista. Profesor na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W latach 2019–2023 był visiting scholar w Davis Center for Russian and Eurasian Studies na Uniwersytecie Harvarda. Laureat Fulbright Senior Award na lata 2019/2020. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię polskiego i środkowoeuropejskiego wygnania w okresie zimnej wojny oraz związaną z nią historię intelektualną, koncepcje integracji europejskiej, historię polskiej historiografii oraz sowietologię. Aktualnie finalizuje badanie pt. Rozproszone sieci eksperckie: emigracyjne losy i twórczość sowietologów z Polski w okresie zimnej wojny. Jest autorem licznych publikacji, m.in.: Transnational Mobilization of Central and East European Political Diaspora Since World War II, Oxford Research Encyclopedia of Migration Studies (wspólnie z Anną Mazurkiewicz, 2026), Christian Democracy across the Iron Curtain: Europe Redefined (współredagowaną wraz z Piotrem Kosickim, 2018),
Third Europe: Polish Federalist Thought in the United States, 1940–1970 (2016), Partia w warunkach emigracji. Dylematy polskiego ruchu wolnościowego (2014).

Nagranie ze spotkania zostanie udostępnione na kanale YouTube Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”.