Wielka Brytania prowadziła działania wojenne na wielu frontach – od basenu Morza Śródziemnego po Daleki Wschód. Wojska brytyjskie i amerykańskie walczyły we Włoszech, gdzie po lądowaniu aliantów we wrześniu 1943 r. postępy spowalniały niemieckie linie obronne i trudne warunki terenowe. Na Dalekim Wschodzie siły alianckie mierzyły się z Japonią, a Stany Zjednoczone stopniowo przejmowały inicjatywę strategiczną na Pacyfiku.

Na początku stycznia 1944 r. Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę polsko-sowiecką w rejonie Sarn na Wołyniu. Minęło jednak jeszcze wiele miesięcy, zanim wojska sowieckie dotarły do linii Bugu. Dla wielu polskich polityków stało się jasne, że ZSRR będzie decydował o losach ziem polskich. Owo „wyzwolenie” przyniosło wyparcie Niemców i położyło kres ludobójczej polityce prowadzonej przez okupanta, ale nie oznaczało odzyskania przez Polskę niepodległości. Wraz z frontem władze sowieckie rozszerzały swoje wpływy, a komunistyczny ośrodek władzy reprezentowany przez PKWN rozpoczął budowanie nowego systemu politycznego. Dokonywano stopniowej sowietyzacji ziem polskich.

Podczas konferencji w Teheranie (28 listopada – 1 grudnia 1943 r.) przywódcy Wielkiej Trójki zdecydowali o otwarciu drugiego frontu w Europie, o co od dłuższego czasu bardzo zabiegał Józef Stalin. Wielomiesięczne przygotowania do operacji „Overlord” zakończyły się lądowaniem 6 czerwca 1944 r. wojsk alianckich w Normandii. Desant we Francji wymagał olbrzymich przygotowań logistycznych. Wybór jego miejsca padł na szerokie i długie plaże słabo bronione przez Niemców. Niebagatelną rolę odegrała w operacji dezinformacja wroga. Alianci – przy pomocy swoich agentów – starali się przekonać niemieckie dowództwo, że główne uderzenie nastąpi w rejonie Pas-de-Calais, najkrótszej drogi przez kanał La Manche. Planistyczne działania polegające na oszukaniu Niemców przyniosły rezultaty. Poza plażą w Omaha, gdzie toczyły się szczególnie ciężkie walki, w pozostałych miejscach lądowanie żołnierzy alianckich przebiegło pomyślnie.

Z kolei na drugim krańcu Europy 22 czerwca 1944 r. Armia Czerwona rozpoczęła operację „Bagration”. Sowieckie uderzenie w podobnym czasie doprowadziło do rozbicia niemieckiej armii i zadania jej ogromnych start. Niemcy ponieśli porażkę w bitwie o Normandię i o Francję, a wobec ich klęski także na wschodzie było oczywiste, że tę wojnę przegrali. Armia Czerwona korzystała m.in. z alianckich dostaw w ramach programu Lend-Lease, w tym z amerykańskich ciężarówek i jeepów, które wspierały mobilność oraz zaopatrzenie jej wojsk.

Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.

Korekta językowa Beata Bińko